مقاله ادبیات تطبیقی

خاستگاه شرقی «عصاکش تُرمِسی» در خوانش تطبیقی با مقامات حریری

چکیده

در مقامه (قرن 4هـ، 10م) داستانxad هایی اپیزودیک، زندگی شخصیتی نیرنگxadباز را با محور گدایی و بر پایه نثری مسجّع، دشوار و سرشار از ظرایف ادبی و زبانی روایت می xadکنند. شش قرن پس از ظهور مقامات، رمان «پیکارسک» در اسپانیا پا به عرصه گذارد. رمان پیکارسک یا داستان قلّاشان، داستان قهرمانی حقّه xadباز و خانه xadبهxad دوش است که برای پیدا کردن لقمه نانی با روزگار ناساز خویش دست و پنجه نرم میxad کند. میان مقامات و این نوع رمان، وجوه تناظر بسیاری دیده میxad شود.

رمان «عصاکش xadتُرمِسی»، اثر نویسنده xadای ناشناس، در سال 1554م در اسپانیا پدید آمد و نخستین رمان پیکارسک لقب گرفت. هدف این پژوهش، ایجاد موازنه xadای تطبیقی میان مقاماتxad حریری (516-446هـ) و این رمان در چارچوب مکتب آمریکایی در ادبیات تطبیقی به نیّت یافتن بنxadمایهxad های مقامه شرقی در رمان پیکارسک غربی بود. این پژوهش دریافت که این دو نوع ادبی در ویژگی xadهایی همچون معنا، ساختار، هدف، قالب مراسلات، حرکت، واقعxad گرایی، آغاز و فرجام روایتxad ها، زبان، تمرکز داستان xadها بر دو شخصیت اصلی (راوی و قهرمان)، آرایه، آهنگ xadروایی هر دو نوع، تحوّل و نیز دو صحنه داستانی با یکدیگر مشترک هستند. این وجوه همبسته، فرضیه اثرپذیری نویسنده ناشناس اسپانیایی از مقامات حریری را قوّت می xadبخشد.

کلیدواژهxad ها: مقامه، رمان پیکارسک، مقامات حریری، عصاکش تُرمِسی، بررسی تطبیقی