پشت پرده مقاله ادبیات پایداری کودک

بررسی زبان و روایت در شعر «منظومه­ ظهر روز دهم» سروده­ قیصر امین ­پور

[پذیرش شده در ششمین کنگره ملی ادبیات پایداری، دانشگاه کرمان

اسفند 1395]

چکیده

در میان آثار  مرتبط با تم قهرمانانه و شجاعانه، کارهایی را می­ توان یافت که از جنبه­ های دینی و مذهبی برخوردار گردیده­ و تاریخ پایداری­ های گذشته، اراده­ ها و ایستادگی انسان­ های بزرگ در برابر تباهی­ ها و نیروهای اهریمنی را نگاشته ­اند. یکی از این آثار فرهنگی، دینی و ارزشی شعر بلند «منظومه­ ظهر روز دهم» از امین­ پور است که یک منظومه­ حماسی، مذهبی، کودکانه و روایتی بیرون از چارچوب زمان و مکان تاریخی عاشورا قرار گرفته است. این شعر که گزارشگر سرنوشت کودکی از کودکان شهید کربلا گردیده، چند اپیزودی و داستانگو است و زبان آن اگر چه در غالب، بزرگسالانه است؛ اما در عین حال، با داشتن خواص بسیاری از شعر کودک، نمونه­ مناسبی از شعر کودکان و نوجوانان به شمار می­ رود؛ روی سخن و موضوع آن، هم کودکانه و هم بزرگسالانه است. در این جستار با شیوه­ توصیفی- تحلیلی به وجه روایی این منظومه و مهم­ترین عناصر آن یعنی کانون روایت، زمان، مکان، شخصیت، معنا وکنش روایی پرداخته ­شد. همچنین برجسته­ ترین وجوه زیباشناختی این شعر و عناصر زبانی و بلاغی آن در قالب نمودار و جدول آماری بیان ­گردید. نشانه­ هایی که شاعر در اثر خود گنجانیده است، حاوی این نکته ­اند که شعر مورد بررسی با داشتن لایه­ های ژرف و دقیق معنایی و با استفاده از نظام متحولی از انواع فعل از مرزهای مرسوم خود فراتر رفته و همچون اصل تاریخی آن، پویا و همه­ زمانی گردیده است؛ آرمان­گرایی، آزادی­ خواهی، ایثار، مردانگی و پایداری در سطح یک شعر نوجوانانه، برای خیل عظیم خوانندگان این گروه سنی، زبانی صریح و بی­ پرده یافته است و تمام معنای شعر در بازآفرینی این معناها خلاصه می­ شود.