بررسی مقاله ادبیات فلسطین و ادبیات پایداری

نمادها و نشانه­ های «کودکی و جنگ» در شعر سمیح القاسم

(پذیرش شده در مجله علمی پژوهشی نقد ادب معاصر عربی، دانشگاه یزد)

چکیده

یکی از شگردهای اساسی شاعران پایداری فلسطین در تبیین جلوه ­های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مقاومت، کاربرد نمادها و نشانه ­های مربوط به کودک جنگ است. این ویژگی که از وزین­ ترین محمل ­های تشخّص معنا و فرم شعر مقاومت فلسطین به شمار می­رود، در شعر سمیح القاسم نمودی بارز و تعیین ­کننده دارد. بر این اساس، موضوع پژوهش حاضر، توصیف و تحلیل برجسته ­ترین نشانه­ های شعر سمیح در این راستا؛ اعم از عنوان اشعار، زمان، مکان و شخصیت­ های روایی است. یافته ­های تحقیق نشان می­دهند، در اشعار سمیح القاسم که تماماً «درباره­ کودک» سروده شده­ اند؛ نه «برای کودک»، نشانه های وابسته به زمان در سه شاخه­ کودکی، زمان از دست رفته و بازگشت به زادبوم، نشانه­ های مکان؛ مانند قدس، مدرسه، وطن و زندان، در کنار نشانه ­های مربوط به شخصیت­ های عام و خاص؛ نظیر پدر، مادر، کودک شهید و اشغالگر، پربسامدترین نشانه­ ها هستند. در رویکرد کلّی شاعر به واقعیت کودک جنگ، مقارنت مفهوم اندوه، ناامیدی و پایداری مشهود است. نتیجه­ این نگرش، تکرار مولّفه­ مقاومت تراژیک در محتوای این دسته از اشعار اوست.

کلیدواژه­ ها: نماد، نشانه­­، کودکی و جنگ، شعر پایداری فلسطین، سمیح­ القاسم