مقالات شخصی در حوزه ادبیات تطبیقی

کودک و جنگ در شعر معاصر فارسی و عربی

(بررسی تطبیقی شعر قیصر امینxad پور و سمیح القاسم)

(چاپ شده در مجموعه مقالات هفتمین همایش بین المللی ترویج زبان و ادبیات فارسی)

چکیده

دنیای کودکی دنیایی ساده، پرفروغ و بیxadآلایش است. این زلالِ جاری امّا، با تلنگر یک جنگ، انقلاب، مقاومت، اعتراض یا انتفاضهxadای به تلاطم درمیxadآید. بدون تردید کودکان به گونهxadی مستقیم یا غیرمستقیم در پیوندی ناگزیر با پیامدها، آسیبxadها و خشونتxadهای ناشی از این شرایط قرار خواهند داشت.

نمونه بارز این کودکان در دو کشور فلسطین و ایران هستند که تجربهxadهای تقریباً همسانی از حمله متجاوز به خاک سرزمین خود را آزمودهxadاند. از این روی نمیxadتوان شعر پایداری فلسطین را واکاوی نمود امّا از «کودکان سنگ»، که سیمای برجستهxadای از مقاومت هستند، سخن به میان نیاورد. سمیحxadالقاسم از شاعران امروز فلسطین، این کودکان انقلابی را با رویکردها و جلوهxadهای گونهxadگون به شعرخویش خوانده است. قیصر امینxadپور نیز، که ابتدا با «شعر کودک» در ایران آوازه یافت، نمودهایی از جنگ تحمیلی هشتxadسالهxad علیه ملت ایران را با زبان و تصاویری شاعرانه و کودکانه توصیف میxadکند.

این پژوهش میxadکوشد با تکیه بر اصول و مبانی «مکتب آمریکایی» در ادبیات تطبیقی، برجستهxadترین مفاهیم و موضوعات اینگونه شعرها همچون: زندگی، خانواده (بویژه پدر و مادر)، میهن، آزادی، جنگ، آشتی، آوارگی، مدرسه، شهید، دوست، کودکی و... را از منظر زیبایی شناسی به بوتهxadی تحلیل بسپارد.

واژگان کليدي: جنگ، کودک، شعر معاصر، قیصر امینxad پور، سمیح القاسم، نقد تطبیقی.